چهارشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۲۱
 |  ۲۹/ تیر/ ۱۳۹۶ - ۳:۲۷
  |   نظرات: بدون نظر

فضای مجازی و بستر اولیه برای تربیت در جامعه.

فضای مجازی یکی از موضوعات راهبردی و استراتژیک جهان امروز است به شرطی که تنها جهت فراغت و سرگرمی به آن نگریسته نشود.اگر بپذیریم که فضای مجازی و اینترنت یک دنیا و زندگی و یک فرهنگ جدید عصر پست مدرنیزم هستند که بر زندگی بشر سایه انداخته اند پس باید بگوییم که انسان باید بتواند این فضا را جهت پیشبرد اهداف خود به تسخیر خویش در آورد به عبارت دیگر اگر تکنولوژی های جدید در جهت اهداف صحیح قرار بگیرند باعث توسعه خواهند شد نه اینکه انسان مسخر این افکار و اراده این فضای مجازی قرار بگیرد در ان صورت این فضا برای انسان مسخر فضایی مجهول و مملو از معلومات نامفهوم خواهد بود.

 

ازسوی دیگر محتوای باز و آزاد فضای مجازی، هراس های اخلاقی پیرامون آن و فضای ارتباط بدون محدودیت آن سبب شده است که نگرانی های بسیاری در خصوص این رسانه در محافل حکومتی،مذهبی و سنتی جوامع مطرح شود، بدون اینکه مستندات پژوهشی مکفی در این خصوص وجود داشته باشد آنجایی که بحث تربیت و آموزش مناسب را به میان میکشد.

 

سه ویژگی عمده در عصر حاضراشاره شده است که منشأ بروز چالش هایی برای تربیت است. ویژگی نخست در بعد فکری و فلسفی، ویژگی دوم در بعد اقتصادی و توسعه ای و ویژگی سوم در بعد فن آوری ظهور یافته است. ویژگی سوم در عصر حاضر، در بعد فن آورانه به ویژه در رشد بی سابقه ارتباطات در شکل رایانه ای آن آشکار شده است این ویژگی عصر حاضر نیز برای تربیت، چالش برانگیز است. هرچند ارتباطات فی نفسه منفی نیست؛ اما مرزها را درمی نوردد و افراد را در دنیایی بی مرز قرار می دهد؛ و این مسئله برای عموم نظام های تربیتی و ازجمله تربیت اسلامی آموزش وپرورش، چالش برانگیز است. از این رو، تربیت عموماً با مرز گذاری تحقق می یابد.

 

فن آوری فضای مجازی نه تنها به عنوان یک سخت افزار بلکه به عنوان یک نرم افزار عمل کرده و عمق اثرگذاری آن افزون خواهد شد. از طرفی فرهنگ سازی برای رویارویی و بهره وری بیشتر از فن آوری های نوین را باید در برنامه های آموزش وپرورش قرار داد و فرهنگ صحیح و اصولی استفاده کردن از امکانات فضای مجازی را به نوجوان و کودکان آموزش داد.

جامعه ما در حال حاضر از جامعه سنتی به سوی جامعه صنعتی پیش رفته و هم اکنون نیز به سمت جامعه الکترونیک در حال حرکت است.بنابراین می‌توان گفت که فضاهای مجازی نقش بسیار تعیین کننده‌ای دارند به همین دلیل امروزه مدیریت دانش و اطلاعات نیازمند یک سری تغییرات در تکنولوژی‌هاست به طوری که باید به سمتی حرکت کنیم که در حداقل زمان بتوانیم حداکثر اطلاعات را به افراد ارایه دهیم. برای حرکت به این سمت نیازمند بازنگری جدی در حوزه نرم افزار، سخت افزار و تکنولوژی‌های جدید هستیم به طوری که کشورهای پیشرفته برای تاثیرگذاری فرهنگی از این فضای مجازی استفاده کرده و برنامه‌های کوتاه مدت و بلندمدت در این حوزه تدوین کرده‌اند.ایا در کشور ما ایران چنین برنامه های بلند مدت و کوتاه مدتی انجام شده است؟ آیا به تازه گی سندهای معتبری که به حاشیه رانده شد، میتوانست جایگزین چنین بی برنامگی در عصر حاضر و جامعه کنونی ما باشد؟

 

از سوی دیگر دنیا به سمت فرا صنعتی شدن گام بر می دارد در این دنیای دگرگون نحوه ارائه و دریافت اخبار و اطلاعات به شدت دچار تغییر میشود باید دید کدام رسانه ها از این گردونه پر سرعت رقابت خارج خواهند شد و کدام رسانه ها پا بر جا می مانند؟

 

نکته ای که الوین تافلر در کتابهای سه گانه “شوک آینده،موج سوم و جابجایی در قدرت”خودش به آن اشاره صریح داشت او درکتاب‌‌هایش ابعاد گوناگون تغییر و دگرگونی سریع جهان را ترسیم میکند و از عارضه‌‌ی تازه‏‌ای به نام بیماری”تغییر” که امروزه بخش مهمی از جمعیت جهان را فراگرفته و درگیر خود ساخته است، سخن به میان آورد و هشدار داد که بشر با شتاب زیاد به سوی آینده‏‌ای ناشناخته قدم بر می دارد که نه شناخت درستی از آن دارد و نه به هیچ وجه برای رویارویی با آن آماده بوده است و برای این مواجهه نیز هیچ خط مشی و استراتژی مشخصی هم نداشته است!

 

به نظر میرسد الوین تافلر میخواسته بگوید زحمت این خط مشی و استراتژی مشخص برای آموزش و تربیت مناسب و فرهنگ سازی باید به دست متخصصان باشد.در دنیای فعلی دانش آموختگان متخصص در حیطه رسانه و علوم ارتباطات باید رسالت این کار عظیم را در اختیار داشته باشند. ‎

 

از سویی دیگر باید اشاره کرد سمبل و نماد انتشار اطلاعات در عصر صنعتی «کتاب» بود که با ظهور تکنولوژی‌‏های جدید، روزنامه و رادیو و تلویزیون نیز به آن اضافه شدند؛ اما خود این کتاب و دیگر ابزارهای انتشار اطلاعات و اخبار در عصر صنعتی نیز در مقایسه با پایگاههای اطلاعاتی و اینترنت،منابع بسیار دست و پا گیری هستند که برای استخراج منابع مورد نظر از آنها باید وقت زیادی را صرف نمود.

 

‌‎ یکی از شواهد و قراین تغییر در رسانه‌‏ها، تمایل عمومی مردم به استفاده از «فضای مجازی» برای کسب اطلاعات و اخبار است و نحوه و شیوه‌‌ی دریافت اطلاعات و اخبار تغییر یافته است. این روند  در سال‌‌های اخیر و به مدد پیشرفت تکنولوژی و فراهم شدن زیرساخت‌‏های ارتباطی، به شدت گسترش یافته است. بر طبق آمار در سال ۱۹۹۳ حدود ۵۰ وب‌سایت در جهان وجود داشت، تا انتهای دهه‌ی ۹۰ این رقم حتی از ۵ میلیون وب‌‌سایت هم فراتر رفت. بر اساس آمارهای موجود، در سال ۲۰۱۰ چین به تنهایی نزدیک به ۴۰۰ میلیون کاربر داشت. در سال ۱۹۸۰ یک گیگابایت حافظه‌، فضایی به اندازه‌‌ی یک اتاق را اشغال می‌کرد؛ اما امروز ۲۰۰ گیگابایت حافظه در جیب پیراهن ما جای می‌‌گیرد. مقدار اطلاعات دیجیتال هر ۵ سال ۱۰ برابر می‌شود. در سال ۱۹۹۲ تنها یک میلیون کاربر اینترنتی در جهان وجود داشت، اما ظرف ۱۵ سال این رقم به یک میلیارد رسید. افزایش غیرقابل باور کاربران اینترنتی، چشم‏‌اندازی بسیار فراخ و گسترده در مقابل رسانه‏‌های مجازی قرار داده است.

 

در عصر فراصنعتی،  دگرگونی در نحوه‌‌ی دریافت اخبار و اطلاعات به طور شدیدی شیوه‏‌های دریافت سنتی خبر را تحت تأثیر خود قرار داده است و میزان مراجعه‌‌ی مردم به رسانه‏‌های سنتی و غیرمجازی به شدت کاهش یافته است؛ به طوری که طبق آمارهایی که مؤسسه‌ی گالوپ منتشر نموده است، میزان مراجعه‌‌ی مخاطبان به فضای مجازی برای اخذ اخبار و اطلاعات، از ۲۳ درصد در سال ۲۰۰۵، به ۳۹ درصد در سال ۲۰۱۲ رسیده است؛ در حالی که در همان زمان، تمام رسانه‌‏های قرن بیستمی مانند تلویزیون، رادیو و نشریات چاپی با کاهش شدید مخاطب روبه‌رو بوده‌‏اند. شدیدترین کاهش، در بین رسانه‏های سنتی، مربوط به کاهش مخاطبان روزنامه بوده است؛ به طوری که در یک فاصله‌‌ی زمانی ۲۱ساله، یعنی از سال ۱۹۹۱ تا ۲۰۱۲، میزان خوانندگان روزنامه از ۵۶ درصد در سال ۱۹۹۱ به ۲۹ درصد در سال ۲۰۱۲ کاهش داشته است. در این میان تلویزیون، که در دهه‌‌ی۹۰ با کاهش شدید بیننده رو‌به‌‌رو بود، با بهره‌‏گیری از تکنولوژی اینترنت، برنامه‌‏های خود را بر روی این شبکه قرار داد و با این روش توانست به طور موقت بینندگان خود را افزایش دهد؛ ولی همان طور که پیش‌تر اشاره شد، قرن رسانه‌‏های غیرمجازی دیگر سپری شده است و در سال‌‌های اخیر، مخاطبان تلویزیون مجدداً کاهش داشته‌‏اند؛ به گونه‏ای که تلویزیون، که زمانی به تنهایی حدود ۷۵ درصد مخاطبان را به خود جلب می‏کرد، اکنون تنها ۵۵ درصد مخاطبان را در اختیار دارد و با توجه به روند شدید رو به رشد رسانه‏‌های فعال در عرصه‌‌ی «فضای مجازی»، روند کاهش مخاطبان رسانه‌‏های قرن بیستمی ادامه خواهد یافت.

 

آنچه قطعی و مسلم است این مسئله است که در قرن بیست‌‏و‌یکم رسانه‌‏هایی که در خارج از حوزه‌‌ی «فضای مجازی» به فعالیت بپردازند از گردونه‌‌ی رقابت حذف خواهند شد.این نکته خود نمایان کننده این است که آموزش و پرورش و تربیت میتوانند در این فضای پر سرعت و با قابلیت تاثیر دو چندان موفق تر از فضای واقعی عمل کند به شرطی که سعی در استفاده از تحلیل و تفسیر اخبار و اطلاعات داشته باشند.فضای مجازی در صورتی برای یک دوره اولیه می تواند موفق ظاهر شود که متناسب با شناخت فعالیت اولیه خود به تحلیل درست و بجا و تفسیر نیز بپردازد و مخاطب خود را راضی نگه دارد زیرا برای مرحله بعدی فضای مجازی اخبارگو تنها چیزی که میتواند مخاطب را مجددا نگه دارد تحلیل های منطقی و حساب شده است زیرا در فضای مجازی خبرها به نحو مختلف و گوناگونی در حال ارائه به افکار عمومی هستند.

 

در این میان خود تاثیر آموزش مناسب و انسانی و تربیت اخلاق مدارانه را برای بالا بردن سطح شعور جامعه پیش بینی کنید به نوعی میتوان آن را رسالت “جنگ نرم در فضای مجازی” برای هدایت افکار عمومی بسوی پیشرفت و توسعه اجتماعی و فرهنگی تلقی کرد.

 

 

مریم درستانی،

دانشجوی دکترای علوم ارتباطات واحد خوراسگان،اصفهان

Print Friendly, PDF & Email
این مطلب را به اشتراک بگذارید sms whatsapp


مطالب مرتبط
مدیر سایتمدیر سایت روابط عمومی , جامعه مجازی , جامعه مجازی روابط عمومی , ارتباطات , فضای مجازی , سازمان , کسب و کار , رسانه , رسانه مجازی , شبکه های اجتماعی , فنآوری , فن آوری , کانال تلگرام روابط عمومی تمام مطالب این نویسنده

logo-samandehi
نماد اعتماد درگاه pay.ir
design design

Advert (1)

Advert (4)


آمار بازدید:

بازدید امروز: 204 بازدید

بازدید دیروز: 717 بازدید

بازدید کل : 365769 بازدید

افراد آنلاین: 0 نفر

...